Şəki yaylası: harada yerləşir, necə getmək olar, nələri bilməli

Şəki yaylası (Seki yaylasi) deyəndə Google-da axtaranların çoxu Şəki rayonunun Baş Küngüt kəndindəki «Şəki Yaylası» istirahət mərkəzini nəzərdə tutur. Bu ad həm də ümumi mənada Şəkinin dağlarındakı yay otlaqlarına — məsələn, Marxaldan yuxarıdakı Xan yaylağına aid edilir. Şəki şəhəri Bakıdan yolla təxminən 280–300 km uzaqdadır, yaylaqlar isə şəhərdən daha yuxarıda, Böyük Qafqazın ətəyindədir.

Bu yazıda hər iki mənanı ayırırıq: istirahət mərkəzi haqqında bilinən faktları, 2026-cı ilin sentyabrındakı hadisəni və Şəkinin təbii yaylaqlarına necə getməyi.

Qısa məlumat

«Şəki yaylası» nədir: iki fərqli məna

1. İstirahət mərkəzi. «Şəki Yaylası» Baş Küngüt kəndində yerləşən istirahət mərkəzinin adıdır. Azərbaycan Vikipediyasına görə kəndin yuxarısında, dağda, kənddən təxminən 130 m hündürlükdə istirahət mərkəzi var. Mətbuatda mərkəzin xidmətləri arasında «zipline» attraksionu da qeyd olunub.

2. Şəkinin yaylaqları. Ümumi mənada «yaylaq» dağda heyvanların yay otlağıdır. Şəkinin üstündəki dağlarda belə yaylaqlar çoxdur. Turistlərin ən çox getdiyi yer Xan yaylağıdır.

Baş Küngüt kəndi haqqında

Baş Küngüt Şəki rayonunun dağlıq ərazisində, Əyriçayın qolu olan Küngütçayın sahilində yerləşir. Şimaldan Böyük Qafqaz silsiləsi ilə əhatələnib. 2009-cu il siyahıyaalınmasına görə kənddə təxminən 1 600 nəfər yaşayırdı.

Kənd ərazisində tarixi abidələr də var: Vikipediyada orta əsr Küngüt qalası, alban məbədi və Həzrət Əli qalası qeyd olunur. Kəndin adının ikinci hissəsi XIII əsrdə monqol yürüşlərində iştirak etmiş Küngüt tayfasının adı ilə əlaqələndirilir.

2026-cı ilin sentyabrındakı hadisə

APA-nın Baş Prokurorluğa istinadən yaydığı məlumata görə:

• 2026-cı il sentyabrın 8-də Baş Küngüt kəndindəki «Şəki yaylası» istirahət mərkəzində «zipline» attraksionundan istifadə edən iki nəfər hündürlükdən yıxılaraq hadisə yerində həlak olub;
• ilkin araşdırmaya görə trosu saxlayan metal konstruksiya deformasiyaya uğrayıb, əsas mexaniki qurğu trosdan çıxıb və əlavə təhlükəsizlik vasitəsi zədələnib;
• Şəki rayon prokurorluğunda Cinayət Məcəlləsinin 314.3-cü maddəsi (ehtiyatsızlıqdan iki nəfərin ölümünə səbəb olma) ilə cinayət işi başlanıb, məhkəmə-tibbi, texniki və təhlükəsizlik ekspertizaları təyin edilib.

Diqqət: Bu yazı hazırlanarkən (2026-cı ilin oktyabrı) mərkəzin fəaliyyətinin dayandırılıb-dayandırılmaması barədə rəsmi məlumat tapmadıq. Getməzdən əvvəl mərkəzin işləyib-işləmədiyini və hansı xidmətlərin açıq olduğunu birbaşa soruşun.

Ekstrim attraksionlarda təhlükəsizlik

İstər Şəkidə, istər başqa bölgədə — «zipline», asma körpü, yelləncək kimi attraksionlara minməzdən əvvəl bunlara diqqət edin:

• Təlimatçının olub-olmadığını və təhlükəsizlik təlimatı verib-vermədiyini yoxlayın.
• Kəmər, karabin və dəbilqənin düzgün bağlandığına əmin olun.
• Avadanlıq köhnə, paslı və ya zədəli görünürsə, imtina edin.
• Küləkli, yağışlı havada və qaranlıqda belə attraksionlardan istifadə etməyin.
• Uşaqlar üçün yaş, boy və çəki məhdudiyyətlərini soruşun.

Xan yaylağı: Şəkinin ən tanınmış təbii yaylağı

Xan yaylağı Şəki şəhərinin yuxarısında yerləşən yay otlaqlarıdır. Lonely Planet-in yazdığına görə yaylaqdan Şəki vadisinə və şimaldakı Qafqaz zirvələrinə çox gözəl mənzərə açılır.

Necə çıxmaq olar: Ən rahat yol Marxal kurortundan başlayan, təxminən 7 km-lik döngəli meşə yoludur. Bu yol adi minik maşını üçün uyğun deyil, yolsuzluq avtomobili (4WD) lazımdır. Marxal Kiş kəndində, Şəki mərkəzindən təxminən 6 km aralıdadır. Şəhərdən piyada cığır da var, amma Lonely Planet onun bağlı olduğunu yazıb — vəziyyəti yerində soruşun.

Yaylağa səhər tez çıxmaq istəyirsinizsə, gecəni Marxalda və ya Kiş kəndindəki qonaq evlərində keçirmək rahatdır. Seçimlər: Şəki otelləri.

Diqqət: Şəki meşələrində ayı yaşayır. Xüsusən yazda tək piyada getmək tövsiyə olunmur. Çoban itlərindən uzaq durun.

Kiş–Baş Göynük marşrutu

Yaylaqları piyada görmək istəyənlər üçün işarələnmiş marşrut var. Transcaucasian Trail qeydlərinə görə:

• Marxal–Kiş–Baş Göynük marşrutunun uzunluğu təxminən 21 km-dir;
• ümumi qalxış təxminən 1 281 m, eniş 1 376 m-dir;
• Kiş ilə Baş Göynük arasındakı hissə sarı işarələrlə qeyd olunub;
• dağdan enənə qədər yolda su yoxdur — suyu Kiş kəndinin çıxışındakı bulaqdan doldurun.

Bu, bütün günlük, yaxşı fiziki hazırlıq tələb edən marşrutdur. Kiş və Baş Göynükdə qonaq evləri var.

Dağda istirahət yeri seçərkən nəyə baxmalı

Şəki, Qəbələ və Qax dağlarında son illərdə çoxlu yeni istirahət mərkəzi, kotec və «glamping» açılıb. Seçim edərkən bu sualları verin:

• Yol: Mərkəzə gedən yol asfaltdır, yoxsa torpaq? Yağışdan sonra adi maşın keçə bilirmi?
• Rəylər: Google Xəritələrdəki və rezervasiya saytlarındakı son rəyləri oxuyun, xüsusən təhlükəsizlik və təmizlik barədə.
• Attraksionlar: «Zipline», at, kvadrosikl kimi xidmətlər varsa, kimin idarə etdiyini, təlimatçı olub-olmadığını və sığorta barədə soruşun.
• Əlaqə və işıq: Uzaq dağ yerlərində mobil internet və elektrik kəsilə bilər.
• Tibbi yardım: Ən yaxın xəstəxana və ya tibb məntəqəsi nə qədər uzaqdadır?

Uşaqlarla getmək

Yaylaq və dağ meşələri ailə istirahəti üçün çox uyğundur, amma bir neçə şeyi nəzərə alın:

• Uçurum kənarlarında və çay sahilində uşaqları tək buraxmayın — dağ çayları yağışdan sonra sürətlə daşır.
• Ekstrim attraksionlarda yaş və çəki həddini mütləq soruşun.
• Gündüz isti olsa da, axşam üçün gödəkçə götürün.
• Yaylaqda çoban itləri olur; uşaqlara itlərə yaxınlaşmamağı izah edin.

Yanınıza nə götürmək lazımdır

• Su keçirməyən gödəkçə və isti köynək;
• rahat, sürüşməyən ayaqqabı;
• su, qəlyanaltı və kiçik ilk yardım çantası;
• günəş kremi və papaq — hündürlükdə günəş daha güclü olur;
• powerbank və oflayn xəritə;
• nağd pul: dağ kəndlərində kartla ödəniş olmaya bilər.

Necə getmək olar

Şəkiyə qədər

• Maşınla: Bakıdan Şamaxı–İsmayıllı–Qəbələ yolu ilə 4–5 saat.
• Avtobusla: Bakı Beynəlxalq Avtovağzalından gündə bir neçə reys.
• Qatarla: ADY-nin Şəki istiqamətinə reysləri var, cədvəli yoxlayın: ADY bilet almaq.

Şəkidən Baş Küngütə

Baş Küngüt Şəkinin dağlıq kəndlərindəndir. Ən rahat yol şəxsi maşın və ya taksidir. Xəritə tətbiqində «Şəki Yaylası» və ya «Baş Küngüt» yazaraq marşrut qurun. Dağ yolu dar və döngəli ola bilər, qaranlıq düşməmiş çatmağa çalışın.

Şəkidən Xan yaylağına

Şəkidən taksi ilə Marxala, oradan 4WD ilə yaylağa. Yolsuzluq avtomobilini Şəkidəki qonaq evləri və yerli sürücülər vasitəsilə tapmaq olar; qiyməti əvvəlcədən razılaşdırın.

Ən yaxşı vaxt

• May sonu – iyun: otlaqlar yaşıl, çiçəkli olur. Yağış ehtimalı yüksəkdir.
• İyul – avqust: yaylaq mövsümünün zirvəsi, havası şəhərdən xeyli sərindir.
• Sentyabr: sakit, aydın günlər; axşamlar soyuq olur.
• Oktyabr: meşələr saralır, şəkil üçün gözəl vaxtdır, amma yaylaq mövsümü bitir və yağışdan sonra meşə yolları çətinləşir.
• Noyabr – mart: meşə yolları palçıqlı və qarlı ola bilər, yaylağa çıxış çətindir.

Faydalı məsləhətlər

• Yaylağa gedərkən yayda da isti geyim götürün: hündürlükdə hava tez dəyişir.
• Mobil əlaqə hər yerdə olmaya bilər. Marşrutu əvvəlcədən telefona yükləyin.
• Su, yemək və ilk yardım çantası götürün.
• Yaylaqda zibil qoymayın, ocağı tam söndürün.
• Şəki şəhərinin özünü də gəzməyə vaxt ayırın: Şəki xan sarayı və Şəkidə gəzməli yerlər. Dağ kəndlərini sevirsinizsə, qonşu Qax rayonundakı İlisu kəndi də sizin üçündür.