İçərişəhər: tarix, muzeylər, bilet qiymətləri və gəzinti marşrutu

İçərişəhər (Icherisheher) Bakının qala divarları ilə əhatələnmiş tarixi mərkəzidir və şəhərin ən çox ziyarət edilən yeridir. Təxminən 22 hektarlıq ərazidə Qız qalası, Şirvanşahlar sarayı, karvansaralar, məscidlər və dar daş küçələr bir yerə toplanıb. Ərazi şəhərin tam ortasındadır: metrodan çıxıb bir neçə addımla qala qapısına çatırsınız.

İçərişəhərin qısa tarixi

İçərişəhər Bakının ən qədim yaşayış hissəsidir. Burada qorunan abidələrin bir qismi orta əsrlərə aiddir: Məhəmməd məscidinin minarəsi (Sınıqqala) XI əsrdə, qala divarları və qüllələri XI–XII əsrlərdə tikilib. Qız qalası ən azı XII əsrə aid edilir, Şirvanşahlar sarayı isə XV–XVI əsrlərin abidəsidir.

Bu gün İçərişəhərə ən tanınmış giriş Qoşa qala qapısıdır.

İçərişəhər 1977-ci ildən qoruq statusundadır. 2000-ci ildə Şirvanşahlar sarayı və Qız qalası ilə birlikdə UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilib. 2003-cü ildə zəlzələdən dəymiş ziyan və nəzarətsiz tikintilərə görə "təhlükə altında olan irs" siyahısına salınıb, 2009-cu ildə bu siyahıdan çıxarılıb.

İçərişəhər muzey deyil, yaşayış məhəlləsidir. Rəsmi məlumata görə burada indi də yüzlərlə ailə yaşayır. Ona görə gəzərkən sakinlərin həyətlərinə və qapılarına hörmətlə yanaşın.

Qala divarları və qapılar

İçərişəhəri əhatə edən qala divarları və qüllələri XI–XII əsrlərə aiddir, 1807–1811-ci illərdə təmir edilib və genişləndirilib. Həmin dövrdə şəhərin iki qapısı olub: Salyan və Şamaxı qapıları. 1877-ci ildə divarda yeni, Tağıyev qapısı açılıb. Bu gün divarların bir hissəsi boyunca gəzmək və İçərişəhərin bayır tərəfdən necə göründüyünə baxmaq olar.

İçərişəhərdə nələri görmək lazımdır

Qız qalası

Bakının simvolu olan silindrik qala təxminən 28–31 metr hündürlüyündədir. İçəridə qalanın və şəhərin tarixindən bəhs edən muzey var, damından isə İçərişəhər və Bakı buxtası görünür. Tarixi, rəvayətləri və bilet məlumatı üçün ayrıca Qız qalası bələdçimizə baxın.

Şirvanşahlar sarayı kompleksi

İçərişəhərin ən hündür nöqtəsində yerləşən saray kompleksi Şirvanşahların paytaxtı Bakıya köçürüldükdən sonra, XV əsrdə formalaşıb. Kompleksə bunlar daxildir:

• Divanxana — üslubuna görə XV əsrin sonuna aid edilir;
• Türbə — kitabəsinə görə 1435/36-cı ildə Şirvanşah I Xəlilullah tərəfindən anası və oğlu üçün tikdirilib;
• Saray məscidi — minarənin kitabəsində təxminən 1441-ci il göstərilir;
• Seyid Yəhya Bakuvinin türbəsi — XV əsrin ikinci yarısı;
• Saray hamamı — yarımçıq yeraltı tikili;
• Murad qapısı — 1585/86-cı ilə aid kitabəsi var.

Sarayı tələsmədən gəzmək üçün ən azı 1 saat ayırın. Rəsmi ünvanı 1-ci Qəsr döngəsi, 76-dır; saray hər gün 10:00–19:00 işləyir. Bilet "Şirvanşahlar sarayı və Xəzinə" adı ilə satılır, yəni xəzinə ekspozisiyası da qiymətə daxildir. Yerli böyüklər üçün 7 AZN-dir (rəsmi sayt, 2026-cı ilin oktyabrında yoxlanılıb; təxminidir). Saray İçərişəhərin yuxarı hissəsindədir, Qoşa qala qapısından küçələrlə yoxuşa doğru 10 dəqiqəlik yoldur.

Karvansaralar

Multani və Buxara karvansaraları Qız qalasına yaxın, bir-birinin qarşısında yerləşir. Hər ikisi XV əsrə aid edilir və İçərişəhərin ticarət şəhəri olduğu dövrdən qalıb.

• Multani karvansarası — həyətində restoran fəaliyyət göstərir, nahar fasiləsi üçün rahat yerdir.
• Buxara karvansarası — 3,5 illik bərpadan sonra 2026-cı ilin martında yenidən açılıb. Rəsmi məlumata görə içərisində "BuxarArt" sənət məkanı yaradılıb: 18 otaqda xalçaçılıq, keramika, miniatür, ebru, dəmir döymə, taxtaoyma və digər sahələrin ustaları işləyir, əl işlərini satır və ziyarətçilər üçün ustad dərsləri keçir.

Məscidlər və hamamlar

Məhəmməd məscidi və onun Sınıqqala minarəsi İçərişəhərin ən qədim tikililərindəndir. Cümə məscidi də əsas küçələrdən birinin üzərindədir. Hacı Qayıb hamamı (XV əsr) və Qasımbəy hamamı (XVI əsr) orta əsr Bakısının gündəlik həyatını göstərir.

Qız qalasının şimal tərəfində Sıratağlı dini-memarlıq kompleksi (Bazar meydanı və ya Xanəgah kompleksi kimi də tanınır) var. O, 1964-cü il arxeoloji qazıntıları zamanı üzə çıxarılıb. Rəsmi məlumata görə kompleks hər gün açıqdır və giriş ödənişsizdir. Qız qalasından çıxandan sonra bura baxmaq bir neçə dəqiqə çəkir.

Kiçik muzeylər

İçərişəhərdə bir neçə kiçik muzey var. Bəziləri pulsuzdur:

• Arxeologiya muzeyi — pulsuz, bazar ertəsi bağlıdır;
• Müqəddəs Əmanətlər Muzeyi (Quran muzeyi, Bəylər məscidində) — pulsuz, hər gün 10:00–19:00;
• Sıratağlı dini-memarlıq kompleksi — pulsuz, hər gün açıqdır;
• Azərbaycan Miniatür Sənəti Muzeyi, Numizmatika muzeyi, Çaydan Xəzinəsi muzeyi, Yeraltı hamam, Tahir Salahovun ev-muzeyi — pulludur.

Uşaqlarla gələnlər üçün Miniatür Sənəti Muzeyi və Çaydan Xəzinəsi muzeyi qısa və maraqlı seçimlərdir.

Muzeylərin bilet qiymətləri və iş saatları

Aşağıdakı qiymətlər İçərişəhər Qoruğunun rəsmi saytından götürülüb (2026-cı ilin oktyabrında yoxlanılıb). Bunlar təxmini qiymətlərdir və dəyişə bilər.

Məsləhət: Tahir Salahovun ev-muzeyi hər ayın son bazar ertəsi bağlı olur. Getməzdən əvvəl rəsmi saytı (icherisheher.gov.az) yoxlayın.

Turist İnformasiya Mərkəzi Böyük Qala küçəsi 55 ünvanında yerləşir və hər gün 10:00–19:00 işləyir. Burada marşrut və bələdçi xidməti barədə məlumat almaq olar.

Piyada gəzinti marşrutu (2–3 saat)

Bu marşrut İçərişəhərin əsas yerlərini bir dairədə birləşdirir:

1. Qoşa qala qapısı — İçərişəhər metrosundan çıxıb qala divarına tərəf gedin. Gəzintiyə buradan başlayın.
2. Kiçik Qala və Böyük Qala küçələri — dar küçələr, köhnə evlər, suvenir dükanları.
3. Məhəmməd məscidi və Sınıqqala — qısa dayanacaq, foto üçün yaxşı yerdir.
4. Şirvanşahlar sarayı — marşrutun ən uzun dayanacağı (təxminən 1 saat).
5. Cümə məscidi və Miniatür Sənəti Muzeyi — saraydan aşağı enərkən.
6. Multani və Buxara karvansaraları — çay və ya nahar üçün fasilə.
7. Qız qalası — damına qalxın və şəhərə yuxarıdan baxın.
8. Dənizkənarı bulvar — Qız qalasından bir neçə dəqiqəlik piyada yolla sahilə çıxırsınız.

Məsləhət: Küçələr daşla döşənib və bəzi yerlərdə dikdir. Rahat ayaqqabı geyinin. Uşaq arabası ilə hərəkət çətin ola bilər.

Gəzintini davam etdirmək istəyirsinizsə, Bakıda gəzməli yerlər siyahımızda Dağüstü park, Alov qüllələri və Heydər Əliyev Mərkəzi kimi yaxın məkanları tapa bilərsiniz.

Uşaqlarla İçərişəhər

İçərişəhər uşaqlar üçün də maraqlıdır, sadəcə gəzintini qısa saxlamaq lazımdır. Qız qalasının damı, qala divarları və Miniatür Sənəti Muzeyi uşaqların ən çox sevdiyi yerlərdir. Yerli uşaqlar (5–17 yaş) üçün muzey biletləri 1–2 AZN-dir. Gəzintidən sonra bulvara enib uşaqların qaçıb oynamasına imkan verin.

İçərişəhər restoranları və kafelər

İçərişəhərdə kafe və restoranlar çoxdur, ən çox isə Qız qalasının ətrafında və karvansaraların yanında cəmləşib. Tarixi mühitdə yemək istəyirsinizsə, Multani karvansarasının həyətindəki restorana baxın. Buxara karvansarası isə 2026-cı ildən restoran deyil, sənətkarlıq məkanıdır.

• Qiymət. İçərişəhərdəki restoranlar turist axını olan yerdə yerləşdiyi üçün şəhərin başqa hissələrinə nisbətən bahalı ola bilər. Sifarişdən əvvəl menyuda qiymətlərə və xidmət haqqının hesaba əlavə olunub-olunmadığına baxın.
• Sakit yer. Əsas küçələrdən bir az içəri dönsəniz, daha sakit kafelər tapmaq olar.
• Dəniz kənarı. Dəniz mənzərəsi ilə yemək istəyirsinizsə, Qız qalasından bulvara enin: dəniz kənarı kafe və restoranlar oradadır. Seçimlər üçün Bakıda gəzməli yerlər bələdçimizə baxın.
• Çay fasiləsi. Uzun gəzintidə karvansara həyətlərində çay içib dincəlmək yaxşı fasilədir.

İçərişəhərdə axşam

Muzeylər bağlandıqdan sonra da İçərişəhər canlı qalır. Qala divarları, Qız qalası və Şirvanşahlar sarayının ətrafı işıqlandırılır, küçələr gündüzkündən daha sakin olur. Axşam gəzintisini bulvarda və ya Nizami küçəsində bitirmək rahatdır.

Necə getmək olar

• Metro: İçərişəhər stansiyası qala divarlarının yanındadır. Sahil stansiyasından da piyada çatmaq olar (ətraflı aşağıda).
• Avtobus və taksi: Şəhər mərkəzindən keçən çoxlu marşrut var. Taksi ilə gəlsəniz, Qoşa qala qapısı və ya bulvar tərəfində düşmək rahatdır.
• Avtomobil: İçərişəhərin içi dar və məhdud hərəkətli ərazidir. Maşını yaxınlıqdakı ödənişli dayanacaqlarda saxlamaq daha məqsədəuyğundur.

İçərişəhər metrosu

İçərişəhər metro stansiyası Qırmızı xəttin (1-ci xətt) son stansiyasıdır. 1967-ci ildə Bakı metrosunun ilk stansiyalarından biri kimi "Bakı Soveti" adı ilə açılıb, 2007-ci ildə "İçərişəhər" adlandırılıb. Stansiyanın yeganə çıxışı İstiqlaliyyət küçəsinə açılır. Çıxışdan qala divarları dərhal görünür: sağa, Qoşa qala qapısına doğru bir neçə dəqiqə yeriyib İçərişəhərə daxil olursunuz.

Qız qalası və bulvar tərəfdən başlamaq istəyirsinizsə, Sahil stansiyasında düşmək də rahatdır: oradan Neftçilər prospekti boyunca piyada təxminən 10 dəqiqədir.

Bakıya başqa şəhərdən gəlirsinizsə, qatar biletlərini necə almaq barədə ADY bilet almaq bələdçimizə baxın.

Ən yaxşı vaxt

İçərişəhər il boyu açıqdır. Gəzmək üçün ən rahat aylar aprel–iyun və sentyabr–oktyabrdır. Yayda günorta saatlarında daş küçələr çox isti olur, ona görə səhər və ya axşamüstü gəlin. Axşam qala divarları və Qız qalası işıqlandırılır, foto üçün xüsusilə gözəldir.

Həftə sonları və bayram günlərində ərazi çox sıx olur. Sakit gəzinti istəyirsinizsə, iş günlərinin səhər saatlarını seçin.

Faydalı məsləhətlər

• Muzeylərin çoxu axşam 18:00–19:00-da bağlanır. Muzeyləri gündüz, küçələri isə axşam gəzin.
• Tələbələr endirim üçün tələbə biletini özləri ilə götürməlidir.
• Yaşayış həyətlərinə icazəsiz girməyin, sakinləri çəkərkən icazə alın.
• Suvenir alarkən qiyməti əvvəlcədən soruşun.
• Bakıdan kənara bir günlük səfər planlaşdırırsınızsa, Yanardağ, Atəşgah və Qobustan şəhərdən çox uzaq deyil.