Lerik: uzunömürlülər diyarına səfər bələdçisi

Lerik Azərbaycanın cənubunda, Talış dağlarında, dəniz səviyyəsindən təxminən 1100 m yüksəklikdə yerləşən rayon mərkəzidir. «Uzunömürlülər diyarı» kimi tanınır: Uzunömürlülər muzeyi, sərin dağ havası, meşəli dərələr, Zuvand yaylası və şəlalələr buraya gəlməyin əsas səbəbləridir. Bakıdan Lənkəran üzərindən təxminən 320 km yoldur, maşınla 4–5 saat çəkir.

Qısa məlumat

Lerik haqqında qısa

Lerik rayonu 1930-cu ildə yaradılıb və 1938-ci ilə qədər Zuvand rayonu adlanıb. Rayon tamamilə dağlıqdır: ən hündür zirvələri Kömürgöy (2492 m) və Qızyurdu (2433 m) sayılır. Talış və Peştəsər silsilələri arasında isə Zuvand (Diabar) çökəkliyi yerləşir. Bu ərazi meşəli Lənkəran tərəfindən tamamilə fərqlidir: ağacı az, quru, qayalı yaylalardır.

Rayonun cənub sərhədi İranladır. Meşələr təxminən 40 min hektar sahəni tutur. Yerli əhalinin çoxu talışlardır və kəndlərdə gündəlik həyatda talış dili eşidiləcək.

Lerik iqlimi yayda sərin olur. Vikipediyaya görə iyulun orta temperaturu dağlıq hissədə 12–22 °C arasındadır. Bu səbəbdən cənubun isti və rütubətli yayından qaçanlar Lerikə qalxır.

Lerikdə gəzməli yerlər

1. Uzunömürlülər muzeyi

Lerikin ən tanınmış məkanı. Muzey şəhər mərkəzindədir. O, 1991-ci ildə yerli məktəbdə kiçik xatirə otağı kimi yaranıb, 2010-cu ildə yenilənib. Azerbaijan.travel-ə görə muzeyin iki zalı və 2000-dən çox eksponatı var. Burada 100 yaşdan çox yaşamış 50-dən artıq lerikli haqqında məlumat və fotolar toplanıb.

Muzeyin əsas qəhrəmanı Barzavu kəndindən olan Şirəli Müslümovdur. Onun 168 il yaşadığı bildirilir. Muzeydə uzunömürlülərin ev əşyalarını, sənədlərini və şəkillərini görmək olar.

Məsləhət: Muzeyin iş saatı və bilet qiyməti barədə rəsmi mənbədə aktual məlumat tapmadıq. iTicket.az-dakı səhifəni yoxlayın və ya getməzdən əvvəl yerli olaraq soruşun.

2. Diyarşünaslıq muzeyi və şəhər mərkəzi

Şəhərdə Uzunömürlülər muzeyindən başqa Diyarşünaslıq muzeyi, rəsm qalereyası və Bayraq muzeyi də var. Mərkəz kiçikdir, bir-iki saata piyada gəzmək olar. Mərkəzi meydandan dağlara açıq mənzərə görünür.

3. Zuvand və Buzeyir mağarası

Zuvand Lerikin ən fərqli hissəsidir. Burada Zuvand Dövlət Yasaqlığı yerləşir və Elmlər Akademiyasının botanika tədqiqat mərkəzi bölgənin flora və faunasını öyrənir.

Azerbaijan.travel-in yazdığına görə Zuvand mağaraları Zuvandçay yatağından 75–100 m yüksəkdə yerləşir. Ən məşhuru Buzeyir mağarasıdır: Talış dağlarında, Dəlikdaş zirvəsindədir və adını yaxınlıqdakı Buzeyir kəndindən alıb. Mağarada Paleolit dövrünə aid tapıntılar aşkarlanıb, yəni burada ən qədim insan məskənlərindən biri olub. Yayın ən isti günündə belə mağaranın içində temperatur 15 °C-dən yuxarı qalxmır.

Mağaralara yalnız piyada çatmaq olur. Yol dik və qayalıqdır, ona görə möhkəm ayaqqabı və yerli bələdçi lazımdır. Zuvand həm də quş müşahidəçiləri üçün maraqlıdır: azerbaijan.travel bölgədə bir neçə nadir dağ quşu növünü görmək mümkün olduğunu yazır.

4. Qələbin şəlalələri

Lerik bulaqları və şəlalələri ilə məşhurdur. Ən çox danışılanı Qələbin şəlalələridir. Azerbaijan.travel-ə görə Yuxarı və Aşağı Qələbin şəlalələri təxminən 20 və 30 m hündürlükdən tökülür. AZƏRTAC-ın reportajına görə yol Piran kəndindən keçir, son 10 km çətin dağ yoludur, avtomobil yolu bitəndən sonra isə qısa piyada yürüş başlayır. Şəlalə dəniz səviyyəsindən təxminən 1000 m yüksəklikdədir, yayda qurumur.

Diqqət: Qələbinə gedən son hissə adi minik maşını üçün çətindir. Yerli sürücü ilə yolsuzluq avtomobili (məsələn, UAZ və ya Niva) tutmaq daha təhlükəsizdir. Azerbaijan.travel bu marşrutu çadırla iki günlük yürüş kimi də təklif edir.

Rayonda başqa şəlalələr də var, məsələn, Güməşli kəndi ərazisində.

5. Qız qalası, Oğlan qalası və türbələr

Kekonu kəndi yaxınlığında müdafiə məqsədi ilə tikilmiş Qız qalası və Oğlan qalasının qalıqları var. Rayonda həmçinin Səfəvilər dövrünə aid Babagil türbəsi (XIV–XVI əsrlər), Xanəgah kəndində Xoca Seyid türbəsi və Mondigah kəndində Baba İsa türbəsi yerləşir. Bu abidələrə çatmaq üçün yerli sakinlərdən yol soruşmaq lazım gələ bilər — işarələr azdır.

6. Talış kəndləri və çay dərələri

Lerikin əsl gözəlliyi kəndlərdədir: Barzavu, Piran, Veri, Mondigah və başqaları. Meşəli dərələr, Veriçay kimi dağ çayları, terraslı bağlar və köhnə daş evlər piyada gəzinti üçün yaxşı fon yaradır.

Lerikə necə getmək olar

Şəxsi maşınla

Bakıdan Ələt–Astara magistralı ilə Lənkərana gəlin (təxminən 268 km). Lənkərandan Lerikə 56 km-lik dağ yolu qalxır — bu yol Lerikin ölkənin qalanı ilə əsas əlaqəsidir. Yol Lənkəran çayı boyunca, Hirkan Milli Parkının yanından keçir və cənubun ən mənzərəli marşrutlarından sayılır. Bütün yol təxminən 4–5 saat çəkir.

Diqqət: Lənkəran–Lerik yolu dolanbacdır. Dumanlı və yağışlı günlərdə, xüsusən axşam sürətinizi azaldın. Qışda zəncir və ya qış təkəri götürün.

Avtobus və taksi ilə

Bakı Beynəlxalq Avtovağzalından Lənkərana müntəzəm avtobuslar işləyir. Vikipediyaya görə Lerikdən Lənkərana və Bakıya da müntəzəm avtobuslar var. Ən sadə yol Lənkərana avtobusla gəlib, oradan Lerikə marşrut avtomobili və ya taksi ilə qalxmaqdır. Cədvəl və bilet üçün avtovağzalı və ya onlayn bilet saytlarını yoxlayın.

Qatarla

Cənub istiqamətində qatar cədvəli dəyişə bilər. Lənkərana qatar olub-olmadığını ADY-nin rəsmi kassasında yoxlayın — necə bilet almağı ADY bilet almaq bələdçimizdə yazmışıq. Qatarla gəlsəniz də, Lerikə son hissəni avtomobillə getməli olacaqsınız.

Lerikdə 2 günlük nümunə plan

• 1-ci gün, səhər: Bakıdan erkən çıxın ki, Lənkəran–Lerik dağ yolunu gündüz keçəsiniz. Yolda Hirkan meşələrinin mənzərəsi üçün təhlükəsiz yerlərdə qısa dayanacaqlar edin.
• 1-ci gün, günorta: Lerik mərkəzində nahar edin, sonra Uzunömürlülər muzeyini və Diyarşünaslıq muzeyini gəzin. Axşam mərkəzi meydandan dağlara baxın.
• 2-ci gün, səhər: Yerli sürücü ilə Zuvand istiqamətinə və ya Piran üzərindən Qələbin şəlalələrinə gedin. Bu, yarım gün və ya daha çox vaxt aparır.
• 2-ci gün, axşamüstü: Qaranlıq düşməmiş Lənkərana enin. Vaxtınız varsa, gecəni Lənkəranda və ya Astarada keçirib səfəri dəniz sahilində davam etdirin.

Məsləhət: Zuvand və Qələbin üçün yerli sürücünü əvvəlcədən tapın — Lerik mərkəzində taksi sürücülərindən və ya qaldığınız yerdən soruşmaq olar. Qiyməti yola çıxmazdan əvvəl razılaşdırın.

Lerikə nə vaxt getmək

• May–iyun: dağlar yaşıl, çaylar və şəlalələr bol sulu olur. Gəzinti üçün ən yaxşı dövr.
• İyul–avqust: aranda isti olanda Lerik sərin qalır. Ən çox ziyarətçi bu aylarda gəlir.
• Sentyabr: hava hələ mülayimdir, payız rəngləri başlayır.
• Oktyabr–noyabr: Lerik stansiyasının məlumatına görə oktyabr ilin ən yağışlı ayıdır. Duman tez-tez düşür.
• Dekabr–mart: yanvarın orta temperaturu −4…+1 °C ətrafındadır. Qar yağır, yüksək kəndlərə yol çətinləşə bilər.

Lerik istirahət mərkəzləri: harada qalmaq

Lerikdə Qəbələ və ya Quba kimi geniş otel seçimi yoxdur. Gecələmək üçün üç əsas variant var:

1. Relax Hotel and Spa Lerik. Rezervasiya saytlarında Lerik üçün ən çox görünən istirahət mərkəzidir. Ünvan kimi Lənkəran–Lerik yolunun 33-cü km-i göstərilir. Saytlarda açıq hovuz, idman zalı, uşaq meydançası və pulsuz dayanacaq qeyd olunur. Rəy sayı azdır, ona görə şərtləri birbaşa otellə dəqiqləşdirin.
2. Kənd evləri və kirayə evlər. Lerik kəndlərində yayda ev kirayəsi geniş yayılıb. Elanlar adətən sosial şəbəkələrdə və elan saytlarında olur. Ödəmədən əvvəl yeri və şəraiti görüntülü zəngdə yoxlayın.
3. Lənkəranda qalmaq. Daha çox otel seçimi Lənkərandadır. Məsələn, Lənkəranın Haftoni qəsəbəsində isti bulaqlı Lankaran Springs & Wellness Resort fəaliyyət göstərir. Lənkərandan Lerikə günlük səfər etmək olar.

Məsləhət: Sanatoriya və müalicəvi istirahət axtarırsınızsa, Naftalan bələdçimizə də baxın — orada müalicə mərkəzlərinin seçimi daha genişdir.

Faydalı məsləhətlər

• Nağd pul götürün. Kəndlərdə kartla ödəniş imkanı məhduddur.
• İsti geyim götürün. Yayda belə Lerikdə axşamlar sərin olur.
• Mobil internet zəifləyə bilər. Xəritəni telefona əvvəlcədən yükləyin.
• Sərhəd zonasına diqqət. Rayon İranla həmsərhəddir. Sərhədə yaxın ərazilərdə xəbərdarlıq lövhələrinə və sərhədçilərin göstərişlərinə əməl edin.
• Yerli yeməkləri dadın. Azerbaijan.travel cənub mətbəxindən balıq ləvəngisi və pərçə-döşəmə plovunu xüsusi qeyd edir.
• Marşrutu birləşdirin. Lerikdən sonra Lənkəran üzərindən təxminən 1,5–2 saatlıq yolla meşəli Astara sahilinə enmək olar. Dağ gölləri sevirsinizsə, qərbdə Göygöl də ayrıca səfərə dəyər.

Bütün cənub marşrutları üçün Cənub bölməsinə baxın.