Laza kəndi: Qusar və Qəbələ Lazası, şəlalələr və yol bələdçisi

Laza Qusar rayonunda, Şahdağ dağının ətəyində yerləşən kiçik ləzgi kəndidir və ən çox şəlalələri ilə tanınır. Kənd Şahdağ Turizm Mərkəzinin lap yaxınlığındadır, Bakıdan isə maşınla təxminən 3 saatlıq yoldur. Yayda yaşıl dərələr və gur şəlalələr, qışda isə donmuş buz divarları Lazanı Azərbaycanın ən çox şəkli çəkilən dağ kəndlərindən birinə çevirib. Qəbələ rayonunda da Laza adlı başqa kənd var; ikisinin fərqini və Qəbələ Lazasına yolu da aşağıda izah etmişik.

Qısa məlumat

Hansı Laza? Qusar Lazası və Qəbələ Lazası

Azərbaycanda Laza adlı iki kənd var və axtarışda tez-tez qarışdırılır. Turistlərin çoxunun getdiyi, Şahdağın ətəyindəki şəlaləli kənd Qusardakı Lazadır; bu bələdçinin əsas hissəsi onun haqqındadır. Qəbələdəki Laza isə Baş Qafqazın o biri — cənub yamacında, Qəbələ şəhərinin yaxınlığındadır.

İki kənd arasında dağın üstündən keçən avtomobil yolu yoxdur, ona görə onları bir günə sığışdırmaq olmaz. Qəbələ Lazası haqqında ətraflı məlumat aşağıdakı «Qəbələdəki Laza kəndi» bölməsindədir.

Laza kəndi haqqında

Laza dağ çökəkliyində, köhnə karvan yolunun üstündə salınıb. Vikipediyaya görə kəndin adı ləzgi dilində «ağ» mənasını verən sözdən gəlir: ətrafdakı açıq rəngli qayalar və ilin çox hissəsində qarla örtülü dağlar buna işarədir. Kəndin ilk yazılı xatırlanması 1832-ci ilə aiddir.

Vikipediyaya görə kənddə 30-a yaxın ev və təxminən 170 sakin var. Sakinlər ləzgilərdir və maldarlıq, kartof və kələm əkinçiliyi ilə məşğul olurlar. Kəndin mərkəzində təxminən 300 illik məscid var və o, tarixi abidə kimi qorunur.

Laza həm də dağlarla əhatə olunub: kəndin üstündə Şahdağ massivi və Şahyaylaq qalxır. Elə buna görə də buradan Azərbaycanın ən gözəl dağ mənzərələrindən biri açılır.

Laza şəlalələri

Lazanın ən böyük cazibəsi şəlalələrdir; əcnəbi turistlər onu «Laza waterfall» adı ilə axtarırlar. Kəndin ətrafında bir neçə şəlalə var; onlardan beşi bir-birinə yaxın yerləşir. Kəndə enən yolun kənarındakı sıldırım qayalardan müxtəlif ölçülü şəlalələr tökülür; Azərbaycan musiqi atlasının təsvirinə görə onların ən hündürü təxminən 150 m-ə çatır. Yolun sol tərəfində bulaq da var.

Qoşa şəlalə

Ən məşhuru kəndin yuxarı hissəsində hündür qayalardan tökülən Qoşa şəlalədir. Adından göründüyü kimi, su yan-yana iki axınla aşağı düşür. Şəlaləyə gedən yolun üstündə kafe və restoranlar var, ona görə burada həm gəzmək, həm də yemək olar.

Qışda donmuş şəlalələr

Qışda şəlalələr donur və hündür buz divarına çevrilir. Laza şəlaləsi uzun və dar dırmanma marşrutu ilə tanınır və burada hər il Azərbaycanın açıq buz üzərində dırmanma çempionatı keçirilir. Yarışlara Türkiyə, Rusiya, Ukrayna və başqa ölkələrdən də idmançılar gəlir.

Diqqət: Donmuş şəlalənin altına çox yaxın getməyin. Günəşli günlərdə buz parçaları qopub düşə bilər.

Necə getmək olar

Şəxsi maşınla

Bakıdan Qusara Bakı–Quba–Rusiya sərhədi yolu ilə gedilir; ödənişli hissədən keçmək üçün yolun girişində çipli kart almaq lazımdır. Qusardan sonra yeni Qusar–Laza avtomobil yolu ilə Şahdağ istiqamətində qalxırsınız. Laza Şahdağ Turizm Mərkəzindən bir neçə kilometr aralıdadır.

Yol asfaltdır, amma dağlıqdır və döngələri çoxdur. Qışda qar və buz olur, ona görə qış təkərləri və ya zəncir mütləqdir. Kəndin daxilindəki yollar dar və bəzən torpaqdır.

Avtobus və taksi ilə

1. Bakı → Qusar. Bakı Beynəlxalq Avtovağzalından Qusara avtobuslar 07:00–18:00 arası hər 30 dəqiqədən bir yola düşür. Şahdağın rəsmi saytına görə bilet təxminən 6,49 AZN-dir.
2. Qusar → Laza. Azerbaijan.travel məlumatına görə Qusar şəhərindən Lazaya yerli taksi təxminən 25–30 AZN tutur. Sürücüdən gözləməsini xahiş etsəniz, adətən əlavə pul almadan sizi həmin gün Qusara qaytarır.

Qiymətlər təxminidir və dəyişə bilər; taksi qiymətinə yola çıxmazdan əvvəl razılaşın.

Turla

Bakıdan Şahdağ və Lazaya bir günlük turlar çoxdur. Adətən Şahdağda kanat yolu ilə qalxmaq və Lazada şəlalələrə baxmaq bir proqramda birləşdirilir.

Piyada marşrut: Laza–Kuzun

Gəzinti sevənlər üçün Azerbaijan.travel saytında nişanlanmış Laza–Kuzun marşrutu var:

Marşrut əsasən enişdir. Əks istiqamətdə (Kuzun–Laza) isə yol eyni uzunluqda, amma təxminən 3 saat 25 dəqiqədir. Əvvəlcədən icazə lazım deyil: marşrut qoruq və sərhəd zonasından keçmir.

Kuzunda bitirsəniz, Lazaya gətirən taksi sürücüsü təxminən 10 AZN əlavə ilə sizi oradan götürə bilər. Lazada «Laza Market» adlı mağaza var; özünüzlə 1,5–2 litr su götürün, yol boyu da bulaqlar var.

Bir günlük nümunə plan

Bakıdan bir günə Laza və Şahdağı görmək mümkündür, amma gün uzun olacaq. Təxmini plan belədir:

1. Səhər tezdən Bakıdan çıxış. Həftə sonları şəhərdən çıxışda tıxac olur, ona görə səhər saat 7-dən əvvəl yola düşmək rahatdır.
2. Qusar. Yolda qısa fasilə verib yanacaq doldurun və səhər yeməyi edin. Avtobusla gəlirsinizsə, burada taksi götürürsünüz.
3. Laza. Qoşa şəlaləyə qədər gəzin, kəndin yuxarı hissəsindəki kafelərin birində nahar edin. Vaxtınız varsa, Laza–Kuzun marşrutunun bir hissəsini piyada keçin.
4. Şahdağ Turizm Mərkəzi. Qayıdarkən kurorta dönün: qışda bir-iki saat xizək və ya kirşə, yayda isə kanat yolu ilə yuxarı qalxmaq olar. Bilet və əyləncə qiymətləri Şahdağ bələdçimizdədir.
5. Axşam Bakıya qayıdış. Qaranlıqda dağ yolu ilə enmək yorucudur, ona görə qaranlıq düşməzdən əvvəl Qusara enməyə çalışın.

İki günlük səfərdə isə gecəni Lazada və ya Şahdağda keçirib, ikinci gün Quba tərəfə — Qəçrəş meşəsinə və ya Xınalığa — keçə bilərsiniz.

Ən yaxşı vaxt

• May–iyul: təbiət ən yaşıl vaxtındadır, qar əridiyi üçün şəlalələr gur axır. Gəzinti üçün ən yaxşı dövr budur.
• Avqust–sentyabr: havalar sərin və quru olur, amma şəlalələrdə su azala bilər.
• Dekabr–fevral: qarlı dağlar və donmuş şəlalələr. Bu vaxt Şahdağda xizək mövsümü də açıqdır, ona görə ikisini birləşdirmək rahatdır. Qış gəzintisi üçün xüsusi geyim və ayaqqabı lazımdır.

Getməzdən əvvəl hava proqnozuna mütləq baxın: duman, yağış və qar dağ yollarını xeyli çətinləşdirir.

Harada qalmaq

• Lazadakı qonaq evləri. Kənddə uzun illərdir fəaliyyət göstərən qonaq evləri var; «Laza Guest House» kimi bəziləri beynəlxalq rezervasiya saytlarında da satılır. Şərait sadədir, amma səhər pəncərədən Şahdağı görmək buna dəyər. Saytlarda qiymətlər çox fərqli göstərilir, ona görə rezervasiyadan əvvəl son rəylərə baxın və qiyməti sahibi ilə dəqiqləşdirin.
• Suvar istirahət bazası. Laza yaxınlığında, Qusarçay dərəsi boyu təxminən 1 km yuxarıda yerləşən köhnə turist bazasıdır; kottecləri və kafesi olub, qışda ətraf yamaclarda xizək sürmək üçün istifadə edilib. Bazanın 2026-cı ildə işləyib-işləmədiyini etibarlı mənbədə təsdiqləyə bilmədik, ona görə getməzdən əvvəl yerində soruşun. Rəylərdə bazaya gedən yolun dik və torpaq olduğu, hündür maşın tələb etdiyi qeyd olunur.
• Şahdağ Turizm Mərkəzindəki otellər. Daha rahat şərait istəyirsinizsə, bir neçə kilometr aralıdakı kurortda qalın. Rəsmi saytda altı yaşayış yeri göstərilir; onlardan Gaya Residences Shahdag mətbəxli mənzilləri ilə ailələr üçün rahatdır. Bütün otellərin müqayisəsi Şahdağ bələdçimizdədir.
• Quba və Qusar otelləri. Bir neçə gün qalıb bölgəni gəzmək istəyirsinizsə, Quba tərəfdə də çox seçim var: Quba otelləri.

Qəbələdəki Laza kəndi

Qəbələ rayonundakı Laza Baş Qafqazın cənub yamacında, Dəmiraparançayın sahilində, Qəbələ şəhərindən təxminən 8 km şimal-şərqdə yerləşir. Vikipediyaya görə 2009-cu ildə kənddə təxminən 1100 nəfər yaşayırdı, sakinlər əsasən ləzgilərdir. Yerli rəvayətə görə kəndin ilk sakinlərinin əcdadları Qusardakı Lazadan gəlib; adların eyni olmasının səbəbi də budur.

Muçuq şəlaləsi. Qəbələ Lazasının ən məşhur təbiət məkanı kənddən təxminən 7 km şimal-şərqdə, Dəmiraparançay dərəsində, köhnə tərk edilmiş kəndin xarabalıqları yaxınlığındakı Muçuq şəlaləsidir. Hündürlüyü mənbələrdə fərqli göstərilir: Eurasia.travel 50–54 m, Vikipediya isə təxminən 96 m yazır. Şəlaləyə maşın yolu yoxdur: Lazadan at belində təxminən 1,5 saat və ya piyada gedilir, yolda iri daşların üstündən keçmək və dar qaya keçidindən sürünmək lazım gəlir. Ona görə yerli bələdçi ilə getmək tövsiyə olunur və bütün bir gün ayırmaq lazımdır.

Necə getmək olar. Bakıdan Qəbələyə Şamaxı–İsmayıllı yolu ilə 215–225 km-dir, maşınla 3–3,5 saat çəkir. Qəbələ şəhərindən Lazaya maşınla və ya yerli taksi ilə gedilir. Qalmaq üçün Qəbələ şəhərindəki və Tufandağ ətrafındakı otellər daha rahatdır: Qəbələ otelləri. Bölgənin digər məkanları üçün Qəbələdə gəzməli yerlər bələdçimizə baxın.

Faydalı məsləhətlər

• İsti geyim götürün. Yayda belə Lazada axşamlar soyuq olur.
• Nağd pul saxlayın. Kənddə kartla ödəniş hər yerdə mümkün deyil.
• Sakinlərə hörmətlə yanaşın. Evlərin və insanların şəklini çəkməzdən əvvəl icazə soruşun. Həyətlərə və otlaqlara icazəsiz girməyin.
• Zibili özünüzlə aparın. Kənd kiçikdir və təbiəti qorumaq hamının işidir.
• Səfəri genişləndirin. Lazadan sonra Quba tərəfə keçib Qubada gəzməli yerlər siyahısından Qəçrəş və Təngəaltını, ya da Xınalıq kəndini görə bilərsiniz.